Mắc khén trong văn hóa ẩm thực của người Thái

0

Đến với vùng cao Tây Bắc bạn sẽ được đến thăm những bản làng người Thái vẫn còn rất nguyên sơ, thơ mộng và đầy quyến rũ. Trong những căn nhà sàn, bên bếp lửa bập bùng bạn sẽ chẳng còn cảm nhận được cái giá lạnh miền rẻo cao khi ăn thử những món ăn đậm chất Tây Bắc, cay cay, thơm lừng mùi mắc khén.

Từ lâu mắc khén đã ăn sâu vào trong văn hóa ẩm thực của người Thái. Họ thích thêm chút mắc khén vào để tạo hương thơm đặc trưng cho món ăn. Cách chế biến này đã có từ xưa, qua bao thế hệ và tồn tại cho đến ngày nay, tạo nên những món ăn nổi tiếng khắp bốn phương.

mac-khen-nguoi-thai

Mắc khén là đặc sản nổi tiếng của vùng cao Tây Bắc

Thời xa xưa, khi bản làng người Thái còn ở sâu trong rừng đại ngàn, khi thú rừng còn rong chơi, thường vào phá nát cây cối của dân bản, những người thợ săn ngày đêm lặn lội theo dấu con mồi thì trong túi đồ của họ nhất quyết không thể thiếu hạt mắc khén.

Người Thái đen gắn bó với rừng, sống hòa mình với thiên nhiên, họ cho rằng luôn có Thần rừng che chở cho bản làng được bình yên. Thần rừng có tấm lòng vị tha, luôn bảo vệ cho những người con của Người. Dân tộc Thái đen quan niệm rằng, con thú sẽ được Thần rừng cho sống lại ngay khi chết. Bởi vậy, mỗi khi bắt được con thú nào đó, những người thợ săn không bao giờ xả thịt con mồi ngay giữa rừng mà sẽ đặt lại tim, gan, ruột của con mồi lên tảng đá và khấn:

 Đại ý rằng: “Thưa Thần rừng, hôm nay con mượn một con vật của Thần. Con đã để lại bộ lòng và tim, gan xin Người hãy cho nó cái vỏ khác để nó lại được chạy nhảy…”.

Bài khấn xong thì những người thợ săn có quyền thưởng thức những món ăn thơm ngon từ con thú họ săn được mà không sợ phạm tội với Thần rừng. Và tục lệ, khi chế biến, ăn thịt thú ở trong rừng phải ăn hết tại chỗ khiến việc sử dụng và xát mắc khén rừng vào thịt để ướp con vật trước khi nướng đã trở thành thông dụng. Bởi loại gia vị đặc biệt này khiến cho món ăn trở nên thơm và ngon hơn.

mac-khen-nguoi-thai-1

Chùm mắc khén khi còn tươi

Tháng 11, người đồng bào dân tộc Thái thường vào rừng hái mắc khén. Cây mắc khén rất cao, họ thường trèo lên hái hoặc dùng liềm kéo những cành ở thấp cho rơi xuống, buộc thành từng chùm mang về phơi nắng rồi treo lên gác bếp để sử dụng dần.

Gác bếp của gia đình nào ngoài các món đồ khô khác cũng không thể thiếu hạt mắc khén. Trước khi dùng, mắc khén được rang lên cho thơm rồi cho vào cối giã nhỏ. Người Thái còn có cách sơ chế rất đặc biệt đó là lấy chùm mắc khén cho vào bếp than, khi xém cháy vỏ bên ngoài thì mang ra, đập cho bớt bụi, nhặt bỏ cành khô rồi giã nhỏ.

Hoặc có một cách khác cũng rất thú vị là cho nắm quả mắc khén vào bát, bỏ cục than hồng vào lắc đều để nướng cho mắc khén thật thơm. Khi mắc khén chín, tỏa mùi thơm ngào ngạt đặc trưng thì lấy than ra, thổi cho bay hết bụi rồi dùng chuôi dao giã mắc khén cho thật nát.

mac-khen-nguoi-thai-2

Món chẳm chéo không thể thiếu mắc khén

Mâm cơm của người Thái không thể thiếu mắc khén, như các món ăn của người Kinh thường cho thêm chút nước mắm hay hạt tiêu. Có thể nói, mắc khén đứng đầu trong các loại gia vị của đồng bào các dân tộc miền núi. Người Thái thường rất tự hào về thứ gia vị độc đáo này của dân tộc mình.

Các món ăn, đặc biệt là món nướng không thể thiếu hạt mắc khén. Chính mắc khén là thứ hương vị làm nên sự đặc biệt của món ăn Tây Bắc. Từ những món đặc sản được nhiều người ưa thích như thịt trâu khô gác bếp hay pa pỉnh tộp – cá suối nướng.

mac-khen-nguoi-thai-3

Món pa pỉnh tộp – cá suối nướng mắc khén thơm lừng

Cái vị cay cay, hương thơm nhẹ dịu nhưng rất nồng nàn của mắc khén hòa quyện với vị của các loại thịt khiến cho món ăn đặc biệt hơn, đã ăn là không thể nào quên.

Người Thái luôn gần gũi với rừng, dùng chính những sản vật của rừng để chế biến thành các món ăn thơm ngon. Có thể nói, mắc khén là thứ gia vị làm nên sự đặc biệt trong món ăn của người Thái. Nhắc đến mắc khén là nhắc đến ẩm thực của người Thái, nét văn hóa ẩm thực mang tinh hoa của núi rừng.

Dân Hà

Từ khóa tìm kiếm

  • vat hoa ban nguoi thai
Chia sẻ bài viết: